Arkalık nasıl bağlanır? Kanal, bindirme ve üzerine çakma farkı
Arkalık en ucuz parçadır ama dolabı kare tutan odur. Yanlış bağlanırsa dolap montajda çarpılır, kapak aralıkları kayar. Üç yöntem var; hangisini seçtiğiniz arkalığın ölçüsünü de, dolabın derinliğini de değiştirir.
Üç yöntem, bir bakışta
| Yöntem | Arkalık ölçüsü | Görünüm | Sağlamlık |
|---|---|---|---|
| Kanal | İç ölçü + 2 × kanal derinliği − pay | Kenar görünmez | İyi; dolabı kare tutar |
| Bindirme (çıta / kuşak) | İç ölçü − pay | İçeriden çıta görünür | İyi; sökülüp değişir |
| Üzerine çakma | Dış ölçü − pay | Kenar yandan görünür | Orta; en hızlı |
Malzeme çoğunlukla 8 mm HDF (lamine ya da ham) veya 8 mm suntalamdır; askı yükü taşıyacaksa ya da arkası görünecekse 18 mm levha kullanılır.
Kanal: ölçüler ve arkalık hesabı
Kanal, yanların, altın ve üstün iç yüzüne arka kenara paralel açılan oluktur. 8 mm arkalık için:
- Kanal genişliği: 8–8,5 mm. Tam 8 mm'de şişmiş HDF girmez; 9 mm'de arkalık boşlukta oynar.
- Kanal derinliği: 8–10 mm; 18 mm levhada 10 mm'yi geçmeyin, yan zayıflar.
- Arka kenardan uzaklık: kanalın arka duvarı karkasın arka kenarından 10–15 mm içeride. Böylece dolap duvara dayandığında priz ve tesisat için boşluk kalır ve arkalık duvar eğriliğinden etkilenmez.
Arkalık ölçüsü: dolabın iç ölçüsüne iki kanal derinliği eklenir, nem payı için 1–2 mm düşülür. 600 × 720 mm, 18 mm yanlı dolapta iç genişlik 564, iç yükseklik 684 mm'dir; kanal 8 mm derinse arkalık 564 + 16 − 2 = 578 mm genişlik, 684 + 16 − 2 = 698 mm yükseklikte kesilir.
Kanalın bir bedeli var: iç derinlik, arka kenardan arkalığın ön yüzüne kadar olan pay kadar azalır. 560 mm derin dolapta kanal arkası 10 mm içerideyse arkalığın ön yüzü arka kenardan 18 mm'dedir; raf ön kenardan 20 mm geride duracaksa raf derinliği en fazla 560 − 18 − 20 = 522 mm olur. Çekmece rayı boyu da buna göre seçilir (bkz. çekmece ölçüleri rehberi). Kanallı arkalık dört parça birleştirilirken aralarına sürülür; dolap kurulduktan sonra değiştirilemez.
Bindirme: çıta ya da kuşak üstüne
Bindirmede arkalık karkasın içine, arka kenara sıfır oturur; yanlara ve alt-üste iç yüzden vidalanan 18 × 40–50 mm çıtalara ya da kuşaklara tutturulur. Kanal açmak gerekmez; ebatlama testeresi olan her atölye yapabilir. Arkalık ölçüsü iç ölçüden 1–2 mm küçüktür: yukarıdaki dolapta 562 × 682 mm.
İçeriden çıta göründüğü için çoğunlukla duvara dayanan alt dolaplarda ve sonradan sökülmesi gerekebilen yerlerde (tesisat arkası, lavabo dolabı) kullanılır. Çıtaların yerini arkalık kalınlığına göre ayarlayın: arkalık 8 mm ise çıta arka kenardan 8 mm içeride durur, arkalık arkadan sıfır biter. CNC ile çalışan atölyeler çıta yerine yanın arka kenarına 8 × 10 mm fatura (lamba) açar; arkalık o yuvaya oturur ve ölçüsü iç ölçü + 2 × fatura genişliği − 1 mm olur.
Üzerine çakma
Arkalık karkasın arka yüzüne zımba, çivi ya da vida ile tutturulur. Ölçüsü dış ölçüden 1–2 mm küçüktür: 598 × 718 mm. En hızlı yöntemdir ve dolabı kare tutmakta iyidir, çünkü dört kenardan birden sabitlenir.
Dezavantajı görüntü ve derinliktir. Arkalığın kenarı yandan görünür; yan yana dizilen dolaplarda arkalıklar arasında 8 mm'lik ikili çizgi oluşur. Dolabın toplam derinliği 8 mm artar: 560 mm derinlik istiyorsanız yanları 552 mm kesin ya da derinliği 568 mm olarak planlayın; tezgâh çıkıntısı buna göre değişir. Nemli yerde zımba teli paslanır ve HDF kenarı kalkar; vida ve tutkal daha güvenlidir.
Askılı üst dolapta yük
Üst dolabın yükü duvara askı sacından ya da ayarlı askı mekanizmasından geçer, arkalıktan değil. 8 mm HDF arkalık yük taşımaz; askıyı yanlara ve üst tablaya bağlayın. En yaygın çözüm, arka üst köşeye 18 mm levhadan 80–100 mm yüksekliğinde bir askı kuşağı koymaktır; ayarlı askılar bu kuşağa vidalanır ve duvar rayına asılır. Kanallı arkalıkta kuşak arkalığın önünde, bindirmede arkalığın yerinde durur.
Arkalık yine de iş görür: dolap yüklenince yanların çarpılmasını önler. Kanallı ya da çakılmış arkalık, askılı dolapta bindirmeli çıtaya göre daha iyi tutar. 18 mm tam arkalık kullanırsanız dolabı doğrudan arkalıktan duvara vidalayabilirsiniz; bu durumda arkalık iç ölçüde kesilir ve karkas gibi bağlanır, derinlik hesabına 18 mm girer.
Nem ve sağlamlık
HDF nemi çeker; mutfakta, özellikle lavabo ve bulaşık makinesi dolabında, lamine (iki yüzü kaplı) arkalık kullanın ve kesilen kenarları açıkta bırakmayın. Kanala giren arkalıkta 1–2 mm nem payı şarttır; yoksa şişen HDF yanları dışa iter. Islak zemine yakın alt dolapta arkalığın alt kenarını zeminden en az 50 mm yukarıda tutun; ayaklı dolapta bu kendiliğinden sağlanır.
Hangisini seçmeli?
- Standart mutfak ve banyo dolabı: kanal. Temiz görüntü, sağlam, levha verimi iyi.
- Tesisat arkası, lavabo altı, sonradan erişim gereken yer: bindirme; arkalık sökülür.
- Hızlı seri iş, görünmeyen depo dolabı, baza: üzerine çakma.
- Ağır askılı dolap, duvara vidalanacak gövde: 18 mm arkalık ya da askı kuşağı + kanallı arkalık.
Karkas'ta nasıl?
Karkas'ta arkalık dolabın parametrelerinden biridir; arkalığın ölçüsü ve kanal payları dolap ölçüsünden hesaplanır ve kesim listesine kendi malzemesiyle (8 mm) girer. CNC için her levhanın DXF'inde arkalık kanalı ayrı katmanda çıkar (KANAL_Z8), kontur ve etiketten ayrı. Bilgi için ana sayfadaki Erken erişim bölümüne bakın.