Çekmece ölçüleri nasıl hesaplanır? Ray payı, kutu ve ön yüz ölçüsü

Önce rayı seçin, sonra kutuyu çizin

Çekmece hesabı dolabın iç genişliğiyle değil, ray üreticisinin montaj kâğıdıyla başlar. Her ray, kutu ile dolap yanı arasında belirli bir boşluk ister; bu boşluk ray tipine ve markaya göre değişir. Atölyede en çok görülen iki tip:

• Bilyalı (yan montaj) ray: kutunun yanına vidalanır, 45 mm yüksekliktedir, tam ya da yarım açılım yapar. Ray kalınlığı 12,7 mm'dir; pratikte her yanda 12,5–13 mm boşluk bırakılır, yani toplam 25–26 mm. 25 kg'a kadar normal, 45 kg'a kadar ağır hizmet rayları vardır.
• Altına montaj (tandem, gizli) ray: kutunun tabanının altına gelir, dışarıdan görünmez; frenli ve itme-aç seçenekleri vardır. Yan boşluk bilyalı raydan çok daha azdır ve seriye göre değişir; kutu genişliğini mutlaka o serinin montaj kâğıdındaki formülle alın. Ayrıca arka tahta, ray kancası için yanlardan alçak ve çentikli kesilir; taban kalınlığı ve tabanın yandan yüksekliği de katalogda yazılıdır.

Rayın boyu kutunun derinliğini belirler: 250'den 600 mm'ye kadar 50 mm adımlarla gelir. Kural olarak ray boyu, dolap iç derinliğinden en az 10–20 mm kısadır; arkalık kanalı ve kapak arkasındaki pay da bu hesaba girer. 560 mm derinlikteki alt dolapta 500 mm ray, 500 mm derinlikte 450 mm ray yaygındır.

Kutu genişliği ve yüksekliği

Bilyalı rayda kutu dış genişliği şöyle çıkar:

Kutu genişliği = dolap iç genişliği − (2 × ray payı)

Örnek: 600 mm genişlikte, 18 mm yanlı bir alt dolabın iç genişliği 564 mm'dir. Ray payı yanda 13 mm ise kutu dış genişliği 564 − 26 = 538 mm olur. Kutu 16 mm malzemeden yapılıyorsa ön ve arka tahta yanların arasına girer: 538 − 32 = 506 mm.

Kutu yüksekliği ön yüze göre seçilir. Yan tahta, çekmece önünün üst ve alt kenarından 30–40 mm içeride kalmalı; böylece üstteki çekmecenin rayı ve dolabın üst kaydı ile çakışmaz. Yaygın yan yükseklikleri 80, 100, 120, 160 ve 200 mm'dir; tencere çekmecesinde 160–200 mm, kaşıklıkta 80–100 mm yeter. Bilyalı rayda yan tahta en az rayın 45 mm'si kadar yüksek olmalıdır.

Derinlik ve taban

Kutu derinliği ray boyuna eşit alınır; 500 mm ray için yanlar 500 mm kesilir. Ön ve arka tahta yanların arasına giriyorsa iç derinlik 500 − 32 = 468 mm'dir.

Taban iki şekilde takılır:

• Kanala giren taban (8 mm HDF ya da 8 mm suntalam): yanlara ve ön/arkaya alttan 10–12 mm yukarıda, 8 mm genişlik ve 6–8 mm derinlikte kanal açılır. Taban ölçüsü iç ölçü artı kanal derinlikleri eksi 1 mm paydır: genişlik 506 + 2 × 7 − 1 = 519 mm, derinlik 468 + 2 × 7 − 1 = 481 mm.
• Altına vidalanan taban (16 mm): kutunun dış ölçüsünde kesilir, 538 × 500 mm. Daha hızlıdır ve ağır yükte daha sağlamdır; ancak kutu 16 mm daha az iç yükseklik verir. Altına montaj rayda taban kalınlığı ray kataloğuna uymak zorundadır.

Kanallı tabanda HDF'nin nemle esneyebileceğini unutmayın; 1 mm pay bu yüzden bırakılır. Dolabın arkalığı kanala giriyorsa iç derinlik de azalır; bunun hesabı arkalık rehberinde.

Çekmece önü ölçüsü ve aralıklar

Çekmece önü, kapak gibi karkası tam bindirmeyle örter ve aynı aralık kurallarına uyar: her kenarda 1,5 mm, iki ön yüz arasında 3 mm. 600 mm'lik dolapta ön yüz genişliği 600 − 3 = 597 mm'dir. Yükseklikler, karkas yüksekliğinden aralıklar düşülerek paylaştırılır:

• 720 mm karkas, üç eşit çekmece: 720 − 2 × 1,5 − 2 × 3 = 711 mm; 711 / 3 = 237 mm.
• Üstte alçak çekmece: üst ön 140 mm, kalan 571 mm ikiye bölünür, 285,5 mm. Kesim listesine 285,5 yazılır, yuvarlamadan.

Önler yan yana duran kapaklarla aynı hizada olmalı; komşu dolabın kapak aralığı farklıysa mutfak boyunca çizgiler kayar. Kapak hesabı için kapak ölçüsü rehberine bakın.

Ön yüz kutuya ön tahtadan vidalanır; ayarlı ön bağlantı parçaları 2–3 mm oynama payı verir. Ön yüzün alt kenarı kutunun altından en az 10–15 mm aşağıda kalmalı; aksi halde alttaki çekmecenin rayı önden görünür.

Örnek: 600 mm dolap, üç çekmece, bilyalı ray

Kutu parçalarının kesim ölçüsü, bant geliyorsa bant kalınlığı kadar düşülür; çekmece kutusu çoğunlukla bantsız ya da yalnız üst kenarı 0,4 mm bantlıdır. Çekmece önünde dört kenara 2 mm bant varsa kesim ölçüsü 593 × 233 mm'dir (bkz. kesim listesi rehberi).

Sık yapılan hatalar

• Ray payı iki yana değil tek yana düşülür. 13 mm tek yana düşülen kutu 13 mm geniş çıkar ve dolaba girmez.
• Ray markası değişir, kutu ölçüsü değişmez. Her ray serisinin payı kendine göredir; hırdavat değiştiyse kesim listesi de değişmelidir.
• Ray boyu dolap derinliğine eşit seçilir. Arkalık ve kapak arkası payı unutulduğu için çekmece kapanmaz.
• Kutu yüksekliği ön yüze göre fazla gelir. Üst kayıt ya da üstteki rayla çarpışır.
• Taban kanalı yan tahtanın bantlı kenarına açılır. Kanal açılmadan önce hangi kenarın alt olduğunu işaretleyin.

Karkas'ta nasıl?

Karkas'ta dolabın ön yüzünü 2, 3 ya da 4 çekmece olarak seçersiniz; çekmece kutusu parçaları, ön yüz ölçüleri ve aralıklar dolabın kendi parametrelerinden hesaplanır ve kesim listesinde bitmiş ve kesim ölçüsüyle, bantlı kenarlarıyla yer alır. Dolabın genişliğini ya da derinliğini değiştirdiğinizde kutu ve önler birlikte güncellenir. Raylar, malzeme ve hırdavat listesinde dolap dolap adediyle çıkar. Ayrıntı için ana sayfadaki Erken erişim bölümüne bakın.