Kesim listesi nasıl hazırlanır? Net ölçü, bant payı, damar yönü

Kesim listesi neyi içerir?

Her satır bir parçadır. Bir satırda en az şunlar bulunur: parça adı, adet, uzunluk, genişlik, malzeme ve kalınlık, damar yönü ve bant yapılacak kenarlar. İyi bir liste bunun yanında dolap adını ve parça numarasını da taşır; böylece kesimden sonra parçanın hangi dolaba ait olduğu belli olur.

Listeyi baştan iki gruba ayırın: karkas parçaları (yanlar, alt, üst, raflar, arkalık) ve ön parçalar (kapak, çekmece önü). Malzemeleri de ayırın; 18 mm suntalam, 8 mm arkalık ve 18 mm MDF lam ayrı levhalardan çıkar, ayrı ebatlanır.

Bitmiş ölçü ile kesim ölçüsü

Karışıklığın en büyük kaynağı burasıdır. İki ölçü vardır:

• Bitmiş (net) ölçü: parça bantlandıktan sonraki gerçek ölçü. Çizimde ve montajda kullandığınız ölçü budur.
• Kesim ölçüsü: ebatlama testeresinde levhadan kesilen ölçü. Bant kalınlığı kadar küçüktür.

Kural basit: bantlanacak her kenar için, o kenara dik olan ölçüden bant kalınlığı kadar düşülür. Örnek: bitmiş ölçüsü 720 × 564 mm olan bir yan panel olsun. 720 mm'lik ön kenarına 2 mm bant, 564 mm'lik alt ve üst kenarlarına 0,4 mm bant gelecek:

• Genişlik: 564 − 2 = 562 mm (ön kenardaki bant genişliği kısaltır)
• Boy: 720 − 0,4 − 0,4 = 719,2 mm (alt ve üstteki bantlar boyu kısaltır)

Hangi kenarın bantlı olduğunu düşünmeden hesap yapılırsa parçalar milim milim tutmaz; kapak aralıkları bozulur. Bantsız kenarda düşüm yapılmaz. Kesimciye hangi ölçüyü verdiğinizi (bitmiş mi, kesim mi) listenin başına açıkça yazın.

Levhayı keserken testere kalınlığı da (genelde 3–4 mm) parçalar arasından gider; bu, kesim planında hesaplanır, parça ölçüsüne eklenmez.

Bant kalınlığı ve bant kenarları

Ön görünen kenarlara genellikle 0,8 veya 2 mm, görünmeyen iç kenarlara 0,4 mm bant kullanılır. Kalınlık kesim ölçüsünü doğrudan etkilediği için listede her kenarın bant kalınlığı ayrı yazılmalıdır. Ayrıntı için kenar bandı rehberine bakın.

Listede kenarları kısaltmayla göstermek işi kolaylaştırır: uzunluk yönündeki iki kenar (U1, U2), genişlik yönündeki iki kenar (G1, G2). Bant makinesindeki usta parçayı çevirip düşünmeden hangi kenara bant geleceğini görür.

Damar yönü

Desenli malzemede (ahşap görünümlü lamine levha, damarlı kaplama) damarın yönü ölçü kadar önemlidir. Levhanın uzun kenarı genelde damar yönüdür. Listede damar yönünü bir işaretle belirtin: parçanın uzunluk boyutu damarla aynı yöndeyse "boyuna", dik ise "enine", fark etmiyorsa "serbest".

• Yan paneller, kapaklar ve çekmece önleri dolabın dikey yönünde damar akacak şekilde kesilir. Yan yana duran kapaklarda damar aynı yönde ve sürekli olmalıdır.
• Düz renkli malzemede damar yönü yoktur; parçalar levhada döndürülebilir, bu da fireyi düşürür.
• Görünmeyen parçalarda (iç raf, alt-üst) damar ikinci plandadır; ama uzun açıklıkta yük taşıyan rafta boyuna damar tercih edilir.

Parça etiketleme

Kesimden sonra tezgâhta yüzlerce parça olur. Etiketi olmayan parça ölçüyle aranır ve bu zaman kaybettirir. Etiket şunu taşımalı: proje ve dolap adı, parça adı, bitmiş ölçü, malzeme, bantlı kenarlar ve parça numarası. Etiketi bant yapışacak kenarı kapatmayan, sonradan görünmeyecek yüze yapıştırın.

Küçük atölyede bile numaralandırma tutarlı olmalı: dolap 1'in parçaları 1.1, 1.2, 1.3 diye gider. Fasona kestirdiğinizde bu numaralar teslim alırken sayımı da kolaylaştırır.

Listeyi göndermeden önce kontrol

1. Toplam parça adedi çizimle uyuşuyor mu (her dolapta iki yan, alt, üst, raflar)?
2. Her satırın malzemesi ve kalınlığı yazılı mı?
3. Kesim ölçüleri bant düşülmüş halde mi, bitmiş ölçü mü gönderiyorsunuz? Kesimciye açıkça yazdınız mı?
4. Arkalık paylarını ve kapak aralıklarını (genelde 2–3 mm) hesaba kattınız mı?
5. Damar yönü olan parçalar işaretli mi?

Sık yapılan hatalar

• Arkalık ölçüsü unutulur. Arkalık kanala girecekse ölçü, karkas ölçüsünden kanal derinlikleri kadar küçüktür; üzerine çakılacaksa neredeyse karkas boyutundadır. İkisini karıştırmak levhayı boşa harcar.
• Kapak ölçüsü karkastan türetilir, ama aralık unutulur. Kapak, kasa ölçüsünden aralık payları kadar küçük yapılır; iki kapaklı dolapta ortadaki aralık da hesaba girer.
• Aynı parça iki kez yazılır. Simetrik parçalarda (sağ ve sol yan) adet 2 yazmak yerine iki ayrı satır açılırsa toplamda karışıklık çıkar. Adet sütununu kullanın, sağ ve sol ayrımı varsa (örneğin kulp deliği, kertme) ayrı satır açın.
• Kalınlık farkı gözden kaçar. 18 mm ve 16 mm levha karışık kullanılıyorsa, iç genişlik ve raf boyu buna göre değişir.

Küçük bir örnek: tek kapaklı alt dolap

600 mm genişlikte, 720 mm yükseklikte, 560 mm derinlikte, bir raflı ve tek kapaklı bir alt dolap için kesim listesi şöyle başlar: iki yan panel (720 × 560), alt ve üst (564 × 560; iki yan panel 18 mm ise iç genişlik 564 mm), bir raf (562 × 540), arkalık ve bir kapak. Bunların her birinin hangi kenarına bant geleceğini eklediğinizde tablo tamamlanır. Ölçüleri bu örnekteki gibi gövde iç ölçüsünden türetmek, sonradan yapılacak ölçü değişikliğinde tek noktadan düzeltme yapmanızı sağlar. Çekmeceli dolapta kutu ölçüleri dolaba değil raya göre çıkar; hesabı çekmece ölçüleri rehberinde bulursunuz.

Karkas bu işte nasıl yardımcı olur?

Karkas'ta dolabı ölçüleriyle tasarladığınızda kesim listesi aynı anda oluşur; paylar ve bant kalınlığı ayarlarınızdan hesaplanır, elle düşüm yapmazsınız. Liste PDF ve Excel olarak alınır, her parça için QR'lı etiket basılabilir. Ölçüyü değiştirdiğinizde liste de güncellenir. Programı denemek için ana sayfadaki Erken erişim bölümünden yazabilirsiniz.